Słownik terminów
Wyjaśnienia pojęć medycznych, farmaceutycznych i prawnych związanych z konopiami medycznymi. Każde hasło z linkiem do peer-reviewed źródła lub oficjalnego dokumentu.
A
- Apteka recepturowa
-
Apteka z uprawnieniami do przygotowywania leków na zamówienie (receptury). Jedyny typ apteki mogący zrealizować receptę na konopie medyczne.
B
- Ból neuropatyczny
-
Przewlekły ból wywołany uszkodzeniem nerwów. Jedno z kluczowych wskazań dla konopi medycznych. Klasyczne opioidy często nieskuteczne.
C
- CBD
-
Kannabidiol — jeden z głównych kannabinoidów roślinnych. Nie ma działania psychoaktywnego. Wykorzystywany w leczeniu padaczki lekoopornej (m.in. preparat Epidyolex), bólu przewlekłego, lęków.
- CBG
-
Kannabigerol — mniej znany kannabinoid, prekursor innych kannabinoidów. Wstępne badania nad zastosowaniem w nieswoistym zapaleniu jelit.
- Certyfikat analityczny (CoA)
-
Dokument laboratorium analitycznego potwierdzający zawartość kannabinoidów, terpenów, metali ciężkich, pestycydów w preparacie medycznym.
Źródło ISO/IEC 17025:2017
E
- Efekt entourage
-
Hipoteza mówiąca, że pełne spektrum kannabinoidów i terpenów w konopiach działa synergicznie — silniej niż pojedyncze izolaty. Badania kliniczne mieszane.
F
- Farmakokinetyka
-
Dział farmakologii opisujący wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie leku. THC: biodostępność 10-35% inhalacyjnie, 6% doustnie.
- Flawonoid
-
Polifenol roślinny. W konopiach m.in. kannflawin A i B — o działaniu przeciwzapalnym. Badania kliniczne wstępne.
G
- GIS
-
Główny Inspektorat Sanitarny — organ nadzorujący jakość leków i substancji kontrolowanych. Rozpatruje skargi na apteki.
I
- IKP
-
Internetowe Konto Pacjenta — serwis pacjent.gov.pl umożliwiający dostęp do e-recept, skierowań, historii medycznej. Od 2027 r. wszystkie recepty na konopie medyczne będą elektroniczne.
- Interakcja lekowa
-
Oddziaływanie między lekami (lek-lek) lub lekiem a żywnością. Kannabinoidy mogą wpływać na metabolizm leków metabolizowanych przez enzymy CYP450.
K
- Kannabis indica
-
Odmiana konopi z większą zawartością THC. W leczeniu spastyczności i zaburzeń snu. Rzadziej stosowana w onkologii.
- Kannabis sativa
-
Gatunek konopi siewnych. W medycynie — odmiany o wysokiej zawartości CBD (do 20%) i THC (do 25%).
Źródło Polska Farmakopea XI
L
- Lek na receptę
-
Produkt leczniczy dostępny wyłącznie z ważną receptą lekarza. Konopie medyczne są lekami na receptę Rp.w.
N
- NFZ
-
Narodowy Fundusz Zdrowia — publiczny płatnik systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Konopie medyczne obecnie NIE są refundowane przez NFZ.
O
- Olejek medyczny
-
Ekstrakt z konopi rozpuszczony w oleju roślinnym (MCT, oliwkowy). Dawkowanie w kroplach, dokładność dozowania większa niż przy suszu.
P
- Padaczka lekooporna
-
Postać padaczki niereagująca na co najmniej 2 leki przeciwpadaczkowe. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność CBD w zespołach Draveta i Lennoxa-Gastauta.
- Produkt leczniczy
-
Substancja lub mieszanina dopuszczona do obrotu do leczenia chorób. Konopie medyczne są produktami leczniczymi (nie suplementami).
R
- Receptura (Rp.)
-
Oznaczenie recepty lekarskiej na substancje, które nie są gotowym lekiem — wymagają przygotowania w aptece recepturowej.
- Rp.w.
-
Recepta na substancję z wykazu środków kontrolowanych (wykaz IN). Wymagana dla konopi medycznych. Ważna 30 dni, wymaga szczególnego przechowywania.
- RPP
-
Rzecznik Praw Pacjenta — centralny organ ochrony praw pacjenta w Polsce. Rozpatruje skargi pacjentów, w tym dotyczące dostępu do leków.
S
- Spastyczność
-
Wzmożone napięcie mięśni — objaw m.in. stwardnienia rozsianego. Preparaty THC/CBD (Sativex) zarejestrowane do leczenia spastyczności.
- Susz medyczny
-
Kwiatostany konopi leczniczych przeznaczone do waporyzacji. Standardyzowane pod kątem zawartości THC/CBD. W Polsce dostępne preparaty m.in. Bedrocan, Aurora.
T
- Terpen
-
Aromatyczna substancja odpowiedzialna za zapach roślin. W konopiach medycznych mirceny, limonen, pinen mogą modulować działanie kannabinoidów (efekt entourage).
- THC
-
Tetrahydrokannabinol — główny psychoaktywny kannabinoid konopi. Stosowany m.in. w leczeniu bólu neuropatycznego, spastyczności w SM, nudności chemioterapii.
- Tolerancja
-
Zmniejszenie odpowiedzi organizmu na lek przy długotrwałym stosowaniu. Dla THC tolerancja może wystąpić po 2-4 tygodniach; dla CBD rzadziej.
U
- Układ endokannabinoidowy
-
System receptorów CB1 i CB2 obecnych w organizmie człowieka, modulujący ból, apetyt, nastrój, pamięć. Kannabinoidy roślinne łączą się z tymi receptorami.
- URPL
-
Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Rejestruje leki w Polsce, w tym konopie medyczne.
W
- Waporyzator
-
Urządzenie podgrzewające susz medyczny do temperatury uwolnienia kannabinoidów (180-210°C) bez spalania. Medyczne waporyzatory muszą mieć certyfikat CE klasy IIa.
Źródło MDR Unia Europejska 2017/745 - Wykaz IN
-
Wykaz środków odurzających grupy IN (niska aktywność) obejmujący konopie medyczne. Określa zasady obrotu i wydawania.
